Τη δεκαετία του ’30, οι αθλητικές ειδήσεις στις εφημερίδες -που τότε μονοπωλούσαν την ενημέρωση- ήταν λιγοστές. Μετρημένες στα δάχτυλα. Και αν…
Ωστόσο, εκείνη την εποχή άρχισαν να κάνουν την εμφάνισή τους και οι πρώτες αθλητικές εφημερίδες. Όχι σε καθημερινή κυκλοφορία, τουλάχιστον στην αρχή, αλλά με αξιοσημείωτο πλούτο ειδήσεων και πληροφοριών. Πληροφορίες που, σχεδόν έναν αιώνα μετά, αποκτούν διαχρονική αξία: αποτελούν τεκμήρια για την ανάγνωση, κατανόηση και καταγραφή της ιστορίας του αθλητισμού στην Ελλάδα.
Φυσικά, το ενδιαφέρον αυτών των πρώτων αθλητικών εντύπων επικεντρωνόταν σε συγκεκριμένα αθλήματα: κυρίαρχο ρόλο είχε το ποδόσφαιρο, ακολουθούσαν ο στίβος και η πυγμαχία, με την πάλη επίσης να καταλαμβάνει σημαντικό χώρο.
Αξιοπερίεργο -και σήμερα μάλλον αδιανόητο- είναι ότι υπήρχαν και αρκετές ειδήσεις για το «μοτοποδόσφαιρο», μια πρωτότυπη «μόδα» της εποχής, όπου οι παίκτες έπαιζαν ποδόσφαιρο καβάλα σε… μοτοσυκλέτες!
Μέσα σ’ αυτό το περιβάλλον, κάθε φορά που εντοπίζαμε είδηση για το «Μπάσκετ» (πάντα εντός εισαγωγικών), ήταν σαν να έλαμπε το μάτι μας. Και στην πρόσφατη έρευνά μας στην εφημερίδα «Αθλητισμός» του Νοεμβρίου 1939, σταθήκαμε στις τελευταίες αναμετρήσεις πριν την είσοδο της Ελλάδας στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Η Ευρώπη, ήδη, βίωνε τον εφιάλτη. Οι Γερμανοί είχαν εισβάλει στην Πολωνία από τον Σεπτέμβριο, ενώ και οι Σοβιετικοί είχαν προσαρτήσει τα ανατολικά της χώρας. Η Βρετανία και η Γαλλία είχαν κηρύξει πόλεμο στη Γερμανία και λίγο μετά την περίοδο των ρεπορτάζ που παραθέτουμε, η Σοβιετική Ένωση επρόκειτο να επιτεθεί στη Φινλανδία.
Η Ελλάδα ακόμα δεν είχε εμπλακεί. Όμως, όλοι ετοιμάζονταν. Ένα σκοτεινό πέπλο απλωνόταν στον ορίζοντα – και ήταν δύσκολο να αποφευχθεί.
Έτσι, το πρωτάθλημα μπάσκετ της περιόδου 1939-1940 είναι το τελευταίο πριν από την πολεμική λαίλαπα. Λίγα μόλις χρόνια μετά τον πρώτο επίσημο αγώνα της Εθνικής μας ομάδας (με την Τουρκία), το άθλημα άρχιζε να αποκτά δημοφιλία στην Ελλάδα. Οι πρώτες δημοσιεύσεις για μπάσκετ έκαναν δειλά-δειλά την εμφάνισή τους στις εφημερίδες. Όχι σε μεγάλη έκταση, μα αρκετές για να ξεκινήσει η γνωριμία του κοινού με το άθλημα.
Το παρακάτω ρεπορτάζ μαρτυρά ότι το πρωτάθλημα άρχιζε να τραβά το ενδιαφέρον του κόσμου. Στο πρώτο γκρουπ συμμετείχαν οι Νήαρ Ηστ, Πανεπιστήμιο Αθηνών, Παναθηναϊκός και Πανιώνιος. Στο δεύτερο, ο Πανελλήνιος, ο Σπόρτιγκ, το Παλαιό Φάληρο και οι Νέοι Βύρωνα. Αυτές θεωρούνταν οι βασικές διεκδικήτριες για την Α’ Κατηγορία Αθηνών-Πειραιώς, με τις υπόλοιπες να οδηγούνται στη Β’.
Οι αγώνες διεξάγονταν στο Παναθηναϊκό Στάδιο και στο Ακαδημαϊκό Γυμναστήριο. Στο απόκομμα της εφημερίδας παρουσιάζονται και οι αναμετρήσεις της πρεμιέρας.
Το μπάσκετ παρουσιαζόταν τότε ως «Σπορ της χειμερινής περιόδου» και η προαναγγελία του πρωταθλήματος έδινε το στίγμα για το τι επρόκειτο να ακολουθήσει.
Στις 22 Νοεμβρίου 1939 δημοσιεύτηκαν τα πρώτα ρεπορτάζ. Ο πρόεδρος του ΣΕΓΑΣ, Μιχαήλ Ρινόπουλος, απένειμε τα μετάλλια στον Πανελλήνιο, πρωταθλητή της περιόδου 1938-1939. Η τελετή πραγματοποιήθηκε μετά την παρέλαση των ομάδων, την ορκωμοσία των αθλητών και τις απαραίτητες ομιλίες που «έντυσαν» την έναρξη της σεζόν.
Στην αγωνιστική δράση, ο Πανιώνιος συνέτριψε τον Α.Ο.Ν. Σμύρνης με 62-30 και ο Σπόρτιγκ επιβλήθηκε της ΑΕ Εμποροϋπαλλήλων με 32-9. Οι συνθέσεις των ομάδων, όπως παρατίθενται, είναι κληρονομιά για κάθε μελετητή του αθλήματος.
Το ενδιαφέρον για το μπάσκετ αυξανόταν. Στις 29 Νοεμβρίου, ο αναγνώστης Ι. Αγγέλου απέστειλε στην εφημερίδα επιστολή με απορίες για το σύστημα διεξαγωγής του πρωταθλήματος – εστιάζοντας σε θέματα ισοβαθμιών και διαφορών τερμάτων, όροι ξεκάθαρα δανεισμένοι από το ποδόσφαιρο.
Λόγω καιρικών συνθηκών, υπήρχαν αρκετές αναβολές. Επιπλέον, η ροή ενημέρωσης για το μπάσκετ δεν ήταν συνεχής. Χρειάστηκε να φτάσουμε στον Φεβρουάριο του 1940 για την επόμενη σχετική αναφορά. Ένα ρεπορτάζ καλογραμμένο, με γλώσσα σχεδόν λογοτεχνική.
Αναφέρονται δύο σπουδαίοι αγώνες: Πανιώνιος-Πανεπιστήμιο και Σπόρτιγκ-Ολυμπιακός. Αν και δεν παρατίθενται σκορ, από τα συμφραζόμενα και τη βαθμολογία διαφαίνεται ότι νίκησαν οι Πανιώνιος και Σπόρτιγκ. Ο δεύτερος αποκαλείται «η ομάς της τέχνης του μπάσκετ». Μέχρι τις 25 Φεβρουαρίου, όταν ολοκληρώθηκε ο πρώτος γύρος, είχαν διεξαχθεί 56 αγώνες.
Οι αναφορές δεν ήταν ιδιαίτερα αναλυτικές. Δεν υπήρχαν στατιστικά ή ατομικές επιδόσεις παικτών – αυτά θεωρούνταν πολυτέλεια. Σε ορισμένες περιπτώσεις, δημοσιευόταν το πρόγραμμα της «προσεχούς Κυριακής», με τα ματς να ξεκινούν από τις 9:45 το πρωί στα δύο γνωστά γήπεδα.
Τον Απρίλιο, εντοπίζουμε άλλη μία σημαντική αναφορά: η αναμέτρηση Πανελλήνιου-Πανιωνίου ξεχώριζε ως αυτή που πιθανότατα θα έκρινε τον τίτλο. Το ρεπορτάζ το σημείωνε ξεκάθαρα: «Κατά μέγα μέρος θα κριθεί η τύχη του πρωταθλήματος».
Δυστυχώς, η συνέχεια δεν ήταν ανάλογη. Δεν βρέθηκε αναλυτικό ρεπορτάζ για τον συγκεκριμένο αγώνα. Για την ιστορία, πρωταθλητής στην Α’ Κατηγορία αναδείχθηκε ο Πανελλήνιος, με τη σειρά κατάταξης να είναι: Πανελλήνιος, Πανιώνιος, Ολυμπιακός, Σπόρτιγκ, Νήαρ Ηστ, Πειραϊκός, Νέοι Βύρωνα, Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Στη Β’ Κατηγορία, το πρωτάθλημα κατέκτησε το Παλαιό Φάληρο, ακολουθούμενο από τους Παναθηναϊκό, Παγκράτι, ΑΕ Εμποροϋπαλλήλων, Ένωση Αρμενίων και Α.Ο. Νέας Σμύρνης.
Το Πανελλήνιο Πρωτάθλημα διεξήχθη από 15 έως 17 Ιουνίου 1940, «εις το ηλεκτροφώτιστον Γυμναστήριον του Σπόρτιγκ» – μια φράση που από μόνη της μαρτυρά το πνεύμα και την ατμόσφαιρα της εποχής.
Δυνατότητα συμμετοχής είχαν όλες οι ομάδες Α΄ κατηγορίας, ο πρωταθλητής της Β΄ κατηγορίας ΑΟ Παλαιού Φαλήρου και οι πρωταθλήτριες των τοπικών πρωταθλημάτων της επαρχίας. Τελικά, συμμετείχαν μόνο σύλλογοι από το κέντρο (Αθήνα και Πειραιά). Οι αγώνες έγιναν με σύστημα νοκ-άουτ. Ο Πανελλήνιος κατέκτησε τον τίτλο.
Λίγους μήνες μετά ο πόλεμος έφτασε και στην Ελλάδα…
Νίκος Μπουρλάκης
