Έμελλε να περάσουν 52 χρόνια από την πρώτη απόπειρα της Εθνικής Ανδρών να συμμετάσχει σε Ολυμπιακούς Αγώνες, μέσω της Προολυμπιακής διαδικασίας για να επιτευχθεί ο πολυπόθητος στόχος και να σταματούσε ο… καημός του ελληνικού μπάσκετ, το 2008. Ύστερα από 10 αποτυχημένες προσπάθειες, στο Προολυμπιακό που διοργανώθηκε στην Αθήνα και στο κλειστό των Ολυμπιακών εγκαταστάσεων, η Εθνική προκρίθηκε αήττητη σε 4 αγώνες που είχε δώσει με αντιπροσωπευτικά συγκροτήματα από χώρες των άλλων ηπείρων και εκτός Ευρώπης. Κάθε παιχνίδι ήταν «γιορτή» του ελληνικού μπάσκετ και της επίσημης αγαπημένης από τους φιλάθλους που είχαν εκτιμήσει τις επιτυχίες της τα προηγούμενα χρόνια και της έδωσαν το καλύτερο κατευόδιο για το Πεκίνο και την κορυφαία στιγμή του παγκόσμιου αθλητισμού.
Η Εθνική ομάδα δεν είχε προκριθεί στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Βαρκελώνης, το 1992, από το Προολυμπιακό τουρνουά της Ισπανίας και ενώ για μια ακόμα φορά, η συγκεκριμένη διοργάνωση, σε αναντιστοιχία με τις διακρίσεις της σε Ευρωμπάσκετ και Μουντομπάσκετ, συνέχισε να αποτελεί το ανυπέρβλητο εμπόδιο να παρέλαυνε στην εναρκτήρια τελετή των Ολυμπιακών Αγώνων.
Προολυμπιακό τουρνουά 1992 (Μούρθια – Ισπανία)
H ελληνική ομάδα είχε κληρωθεί στον Γ’ όμιλο του Προλυμπιακού τουρνουά και η αποστολή ταξίδεψε στη Μούρθια, όπου είχε κατά σειρά στο πρόγραμμα της, αντιπάλους την Ισλανδία, την Πορτογαλία, τη Ρουμανία, τη Γερμανία και την Κροατία. Από την πρώτη ανάγνωση της δυναμικότητας των αντιπάλων, η Εθνική ομάδα είχε συνειδητοποιήσει ότι το παιχνίδι-«κλειδί» για την πρόκριση, ήταν το προτελευταίο, κόντρα στη Γερμανία του NBAer Ντέτλεφ Σρέμπφ. Και αυτό το συμπέρασμα ήταν πολύ εύκολο να εξαχθεί, γιατί στην τελευταία αγωνιστική του ομίλου, η νεοσύστατη Εθνική Κροατίας, ήταν ακαταμάχητη με τους διεθνείς παίκτες που έφυγαν από την πρώην Εθνική Γιουγκοσλαβίας και έκαναν την πρώτη… σύσταση τους στο ευρωπαϊκό μπάσκετ.
Πέτροβιτς, Ράτζα, Βράνκοβιτς, Κούκοτς και… σία, έφτασαν μέχρι τον τελικό του Ολυμπιακού τουρνουά της Βαρκελώνης και ηττήθηκαν από την πρώτη και καλύτερη όλων των εποχών, εκ τότε, Dream team των ΗΠΑ.
Οι δυο πρώτες κάθε ομίλου προκρίθηκαν στην τελική φάση.
Η Εθνική είχε στον πάγκο της τον Ευθύμη Κιουμουρτζόγλου, από το Ευρωμπάσκετ 1989, το Παγκόσμιο 1990 και το Ευρωμπάσκετ 1991, ενώ από την σύνθεση της απουσίαζε ο Νίκος Γκάλης που είχε σταματήσει την θητεία του στο αντιπροσωπευτικό συγκρότημα, έναν χρόνο νωρίτερα και την 5η θέση στο ευρωπαϊκό πρωτάθλημα της Ρώμης.
Σρέμπφ, Χάρνις και Μπεκ είχαν δημιουργήσει συμπαγές σύνολο και με προπονητή τον Σβέτιλασβ Πέσιτς, η Γερμανία νίκησε την Ελλάδα και ουσιαστικά την απέκλεισε από την τελική φάση, καθώς την επόμενη ημέρα, οι Έλληνες διεθνείς, φανερά απογοητευμένοι, παραδόθηκαν αμαχητί στην Κροατία που επικράτησε με διαφορά 39 πόντων.
Είκοσι πέντε ομάδες είχαν συμμετάσχει συνολικά, χωρισμένες σε 5 γκρουπ στο Προολυμπιακό τουρνουά που διοργάνωσε η Ισπανία και την οποία πρόκριση στους Ολυμπιακούς Αγώνες είχαν πάρει, η αήττητη Λιθουανία (7-0) που ήταν επίσης νεοσύστατη Εθνική ομάδα, μετά την διάλυση της πρώην Σ. Ένωσης, η Κροατία (5-2), η CIS (Κοινοπολιτεία Ανεξάρτητων Κρατών) αποτελούμενη από παίκτες που προερχόντουσαν από 11 νέα κράτη της πρώην Σ. Ένωσης και δεν είχαν προλάβει να δημιουργήσουν Εθνική ομάδα μπάσκετ και η Γερμανία.
Αποτελέσματα – Μούρθια 1992
| 22/6/1992 | Ελλάδα-Ισλανδία | 77-73 |
| 23/6/1992 | Ελλάδα-Πορτογαλία | 100-58 |
| 24/6/1992 | Ελλάδα-Ρουμανία | 91-72 |
| 25/6/1992 | Ελλάδα-Γερμανία | 76-85 |
| 26/6/1992 | Ελλάδα-Κροατία | 63-102 |
Προολυμπιακό τουρνουά 2008 (Αθήνα – Ελλάδα)
Κύλησαν 16 χρόνια για να έπαιζε ξανά η Εθνική ομάδα σε Προολυμπιακό τουρνουά και να διεκδικούσε την πρόκριση της στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Πεκίνου, το 2008. Είχε προηγηθεί η απευθείας συμμετοχή της στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004, στην Αθήνα και τέσσερα χρόνια μετά, λόγω και της αρνητικότατης παράδοσης που είχαν οι απόπειρες πρόκρισης σε Προολυμπιακά τουρνουά εκτός Ελλάδας, η διοργάνωση αιτήθηκε στην FIBA που έδωσε έναν όμιλο στην Αθήνα και στο Ολυμπιακό στάδιο. Η διαδικασία ήταν η συντομότερη όλων των προηγούμενων και με την διεξαγωγή τεσσάρων, μόλις αγώνων. Οι άλλοι τέσσερις αντίπαλοι προερχόντουσαν εκτός Ευρώπης και η δυναμικότητα τους ήταν υποδεέστερη της ελληνικής.
Η Εθνική με τον ίδιο «κορμό» παικτών και με προπονητή, τον Παναγιώτη Γιαννάκη, προερχόταν από το χρυσό μετάλλιο στο Ευρωμπάσκετ 2005, το ασημένιο στο Παγκόσμιο 2006 και την τέταρτη θέση στο Ευρωμπάσκετ 2007, είχε εύκολη αποστολή απέναντι στα αντιπροσωπευτικά συγκροτήματα του Λιβάνου, της Βραζιλίας, της Νέας Ζηλανδίας και του Πουέρτο Ρίκο, ενώ παράλληλα, διέθετε και την θερμή συμπαράσταση των Ελλήνων φιλάθλων, οι οποίοι και στους 4 αγώνες, είχαν εντυπωσιακότατη παρουσία στις κερκίδες του ΟΑΚΑ.
Η πρώτη και μοναδική έως τώρα πρόκριση του ελληνικού μπάσκετ σε Ολυμπιακούς Αγώνες, ήταν γεγονός, με την… «απογείωση» της Εθνικής να γίνεται από την πατρίδα της!
Αποτελέσματα – Αθήνα 2008
| 14/7/2008 | Ελλάδα-Λίβανος | 119-62 |
| 16/7/2008 | Ελλάδα-Βραζιλία | 89-69 |
| 18/7/2008 | Ελλάδα-Νέα Ζηλανδία | 75-48 |
| 19/7/2008 | Ελλάδα-Πουέρτο Ρίκο | 88-63 |
Γιώργος Βαλαβάνης
